Atarax: co to za lek, na co pomaga i o czym pamiętać przy hydroksyzynie

Atarax co to za lek i czy to to samo co hydroksyzyna

Tak, Atarax to hydroksyzyna. Substancją czynną jest chlorowodorek hydroksyzyny, a Atarax to jej oryginalna marka, którą w Polsce ma w obrocie firma UCB Pharma. Zalicza się ją do anksjolityków. Pod względem budowy chemicznej hydroksyzyna wywodzi się z difenylometanu; z benzodiazepinami, na przykład alprazolamem czy diazepamem, nie jest chemicznie spokrewniona.

Mechanizm nie jest do końca poznany. Charakterystyka zakłada, że lek wycisza część podkorowych struktur układu nerwowego, nie tłumiąc pracy kory mózgu. Do tego blokuje działanie histaminy, stąd skuteczność przy świądzie. W organizmie przekształca się między innymi w cetyryzynę, którą znasz być może z leków na alergię.

Ogólny opis substancji, niezależny od marki, znajdziesz na stronie o hydroksyzynie.

Atarax na co pomaga: trzy wskazania z ChPL

Charakterystyka Ataraxu wymienia trzy zastosowania:

• lęk u dorosłych - lek zmniejsza napięcie i niepokój, przyczyny zaburzenia jednak nie usuwa
• świąd - ChPL opisuje skuteczność w świądzie przy różnych postaciach pokrzywki, wyprysku i zapalenia skóry; u dzieci od 12. miesiąca życia stosuje się go właśnie w świądzie i premedykacji
• premedykacja przed operacją - uspokojenie przed zabiegiem, zlecane przez lekarza, który go prowadzi

Leczenie objawowe, a nie leczenie przyczyny lęku

Charakterystyka mówi o objawowym leczeniu lęku i to słowo jest tu ważne. Atarax zmniejsza odczuwany lęk, ale nie zastępuje leczenia zaburzeń lękowych, w którym podstawą są psychoterapia i leki przeciwdepresyjne. Jeśli przyjmujesz też lek przeciwdepresyjny, lekarz musi o tym wiedzieć: część z nich, na przykład cytalopram i escytalopram, wydłuża odstęp QT, a ich połączenie z hydroksyzyną jest przeciwwskazane. Więcej o tym, jak leczy się przewlekły lęk, przeczytasz w tekście o nerwicy lękowej, a o świądzie w przebiegu pokrzywki w tekście o pokrzywce przewlekłej.

Zasada z ChPL brzmi: możliwie mała dawka, która jeszcze działa, i możliwie krótki czas stosowania. Charakterystyka nie zaleca stosowania hydroksyzyny u osób w podeszłym wieku, bo organizm starszej osoby wolniej ją usuwa, a ryzyko działań niepożądanych jest większe. Przy chorej wątrobie lub nerkach lekarz zmniejsza dawkę.

Atarax 10 mg, 25 mg i syrop: co jest w aptece

Atarax jest dostępny jako tabletki powlekane 10 mg i 25 mg oraz syrop 2 mg/ml. Wszystkie wymagają recepty. Moc i postać dobiera lekarz do wskazania, wieku i masy ciała, a syrop ułatwia dawkowanie u dzieci i osób, które nie połykają tabletek.

Nie podajemy tu schematów dawkowania. Ilość leku, liczbę dawek w ciągu dnia i to, czy przyjmować Atarax rano czy wieczorem, ustala lekarz i opisuje ulotka. Hydroksyzyna wywołuje senność, więc jeśli po dawce w ciągu dnia trudno ci funkcjonować, powiedz o tym lekarzowi zamiast samodzielnie zmieniać godziny przyjmowania.

Tabletki mają w składzie laktozę. Nie powinny ich przyjmować osoby z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp albo złym wchłanianiem glukozy-galaktozy.

Skutki uboczne Ataraxu według charakterystyki

Najczęstszym działaniem niepożądanym jest senność. W badaniach kontrolowanych placebo wystąpiła u 13,74% osób przyjmujących hydroksyzynę wobec 2,70% osób otrzymujących placebo, czyli bardzo często. Często, czyli u 1 do 10 na 100 osób, zgłaszano ból głowy, zmęczenie i suche usta.

Po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano też inne działania:

• często: sedacja i zmęczenie
• niezbyt często: splątanie, pobudzenie, drżenie, bezsenność, zawroty głowy, nudności, gorączka i złe samopoczucie
• rzadko: dezorientacja, omamy, drgawki, przyspieszone bicie serca, niskie ciśnienie, niewyraźne widzenie, zatrzymanie moczu, zaparcia, wymioty, wysypki i reakcje nadwrażliwości
• bardzo rzadko: wstrząs anafilaktyczny, skurcz oskrzeli, zespół Stevensa-Johnsona i inne ciężkie zmiany skórne
• częstość nieznana: wydłużenie odstępu QT, komorowe zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes, omdlenie, zapalenie wątroby, przyrost masy ciała

Serce, ciąża i inne leki: kiedy Atarax jest przeciwwskazany

Jeśli w trakcie leczenia pojawią się objawy, które mogą wskazywać na zaburzenia rytmu serca, na przykład kołatanie lub nierówne bicie serca, zasłabnięcie albo omdlenie, ChPL każe przerwać leczenie i natychmiast zgłosić się do lekarza. Ten punkt jest ważny, bo hydroksyzyna może wydłużać odstęp QT w EKG.

Według ChPL Ataraxu nie wolno stosować u osób:

• ze znanym wrodzonym lub nabytym wydłużeniem odstępu QT
• ze znanymi czynnikami ryzyka wydłużenia QT, co jest osobnym przeciwwskazaniem: stwierdzona choroba serca lub naczyń, wyraźne zaburzenia elektrolitowe (za mało potasu albo magnezu), nagła śmierć sercowa w rodzinie, znacząca bradykardia, jednoczesne przyjmowanie leków wydłużających QT
• z porfirią
• uczulonych na hydroksyzynę lub składniki leku, a także na cetyryzynę, aminofilinę, etylenodiaminę albo inne pochodne piperazyny
• w ciąży i w okresie karmienia piersią; kobiety, które mogą zajść w ciążę, mają w czasie leczenia obowiązek skutecznej antykoncepcji

Atarax z innymi lekami: połączenia zakazane i ryzykowne

Charakterystyka zalicza do połączeń przeciwwskazanych jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z każdym lekiem, który wydłuża odstęp QT albo wywołuje torsade de pointes. Wśród przykładów są cytalopram i escytalopram z leków przeciwdepresyjnych, haloperydol z przeciwpsychotycznych, amiodaron i sotalol z przeciwarytmicznych, a także erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna, niektóre leki przeciwmalaryczne (na przykład meflochina i hydroksychlorochina) i metadon. To reguła, a nie zamknięta lista: o tym, czy twój lek wydłuża QT, decyduje lekarz, dlatego zawsze podaj pełną listę przyjmowanych leków.

ChPL zaleca też unikać łączenia z inhibitorami MAO, a przy innych lekach działających hamująco na układ nerwowy, w tym nasennych i przeciwbólowych opioidach, uwzględnić nasilenie senności. Hydroksyzynę odstawia się co najmniej 5 dni przed testami alergicznymi.

Atarax a alkohol i prowadzenie samochodu

Charakterystyka nie zostawia wątpliwości: w czasie leczenia hydroksyzyną alkoholu trzeba unikać, ponieważ wzmacnia on efekt leku. Razem pogłębiają senność, spowalniają reakcje i utrudniają koncentrację.

Lek bywa przyczyną zmęczenia, sedacji, zawrotów głowy i kłopotów z widzeniem. ChPL określa jego wpływ na refleks i skupienie od umiarkowanego do znacznego, zwłaszcza przy wyższych dawkach i gdy dochodzi alkohol albo inne środki uspokajające. Pacjent ma być ostrzeżony przed prowadzeniem pojazdów i obsługiwaniem maszyn.

Psychotrop czy nie? Atarax a ryzyko uzależnienia

Atarax działa na układ nerwowy, dlatego potocznie nazywa się go psychotropem. Formalnie hydroksyzyna nie jest jednak substancją psychotropową: nie ma jej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych. Dlatego wydaje się ją na zwykłą receptę (Rp), bez szczególnych wymogów stosowanych przy lekach psychotropowych.

Charakterystyka opisuje, że osoby z zaburzeniami lękowymi leczone przez cztery tygodnie nie miały po odstawieniu objawów odstawiennych; nie stwierdzono też zaburzeń pamięci. To odróżnia hydroksyzynę od benzodiazepin, przy których ryzyko uzależnienia jest dobrze opisane (zobacz benzodiazepiny). Nie oznacza to jednak, że Atarax można przyjmować bez kontroli: zasada najkrótszego leczenia i ryzyko sercowe obowiązują zawsze.

Atarax zamiennik i cena

Hydroksyzynę zawierają też inne leki w obrocie: Hydroxyzinum kilku producentów (między innymi Adamed, Aflofarm, Polfarmex, Teva), Hydroxyzine Orion i Comfortin. Mogą mieć inną moc i postać, a także inne substancje pomocnicze, dlatego zamianę ustal z lekarzem albo farmaceutą.

Cena zależy od producenta i wielkości opakowania oraz od tego, czy w twoim wskazaniu przysługuje refundacja. Aktualną odpłatność sprawdzisz w obwieszczeniu Ministra Zdrowia z wykazem leków refundowanych albo w aptece.

Recepta na Atarax i kontynuacja online

Ataraxu nie kupisz bez recepty. Kupowanie z nielegalnych źródeł to ryzyko podróbki, której składu nikt nie sprawdził, a przy leku wpływającym na rytm serca to realne zagrożenie. Termin realizacji e-recepty nie może przekroczyć 365 dni; odrębne terminy dotyczą antybiotyków (7 dni) oraz środków odurzających i substancji psychotropowych (30 dni). Hydroksyzyna nie jest substancją psychotropową, więc ten krótszy termin jej nie dotyczy.

Jeśli lekarz już wcześniej przepisał ci Atarax, możesz złożyć wniosek o kontynuację przez e-receptę na leki psychiatryczne. Wypełniasz formularz z wywiadem, w którym opisujesz dotychczasowe leczenie, choroby serca i wszystkie przyjmowane leki, a wniosek ocenia lekarz, który w razie potrzeby dopytuje na czacie. Nie rozpoczynamy nowego leczenia i nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Lekarz może odmówić, na przykład przy przeciwwskazaniu kardiologicznym; opłata dotyczy oceny wniosku, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.