Citabax na depresję i lęk napadowy: działanie, skutki uboczne, recepta

Citabax w skrócie: substancja, grupa i producent

Citabax to nazwa handlowa leku z citalopramem (w niektórych dokumentach: cytalopram). Substancja należy do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, czyli grupy SSRI; kod ATC to N06AB04. Podmiotem odpowiedzialnym jest Ranbaxy (Poland). Pozostałe leki tej klasy zebraliśmy w zestawieniu SSRI.

W Rejestrze Produktów Leczniczych Citabax ma kategorię dostępności Rp, czyli wydaje się go na zwykłą receptę. Citalopram nie jest substancją psychotropową w rozumieniu wykazu, więc nie obowiązują go szczególne zasady recept znane z benzodiazepin czy leków na ADHD.

Do czego służy Citabax według ChPL

Charakterystyka Produktu Leczniczego wymienia dwa wskazania:

• leczenie zaburzeń depresyjnych;
• terapia zespołu lęku napadowego, w którym powracają napady paniki; agorafobia może mu towarzyszyć albo nie.

Kto nie powinien przyjmować citalopramu

U osób, które nie skończyły 18 lat, Citabaxu nie należy stosować. W badaniach z udziałem młodych pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne częściej niż przy placebo obserwowano zachowania samobójcze i wrogość.

Rozpoznanie depresji albo zaburzenia panicznego i wybór leku należą do psychiatry lub lekarza prowadzącego na wizycie. O samych napadach lęku przeczytasz w tekście o ataku paniki.

Po ilu tygodniach citalopram zaczyna pomagać

Citalopram nie działa od pierwszej tabletki. Charakterystyka podaje, że na poprawę nastroju czeka się przeważnie od dwóch do czterech tygodni. Aby ograniczyć ryzyko nawrotu, kurację kontynuuje się zazwyczaj przez pół roku albo dłużej, a moment jej zakończenia wyznacza lekarz.

Przy zespole lęku napadowego część osób na początku odczuwa paradoksalne nasilenie lęku. Według ChPL ten efekt przeważnie mija sam w ciągu pierwszych dwóch tygodni kuracji. Pogorszenie w pierwszych dniach nie musi więc oznaczać, że lek jest nieskuteczny, ale zawsze warto powiedzieć o nim lekarzowi.

Mechanizm: citalopram hamuje wychwyt zwrotny serotoniny w mózgu. Według charakterystyki lek nie zaburza funkcji intelektualnych ani sprawności psychoruchowej, a działanie uspokajające ma minimalne albo żadne.

Tabletki Citabax 10, 20 i 40

Lek występuje w trzech mocach: Citabax 10, Citabax 20 i Citabax 40 to tabletki powlekane zawierające odpowiednio 10 mg, 20 mg albo 40 mg citalopramu. Moc i jej ewentualne zmiany ustala lekarz; nie zmieniaj dawki na własną rękę.

Tabletki zawierają laktozę jednowodną. Przy rzadkiej dziedzicznej nietolerancji galaktozy, braku laktazy albo zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie należy ich przyjmować. Zawartość sodu jest pomijalna.

Działania niepożądane Citabaxu w liczbach

Według ChPL działania niepożądane citalopramu są na ogół łagodne i przemijające. Zwykle dają o sobie znać w pierwszym albo drugim tygodniu kuracji, a gdy nastrój się poprawia, przeważnie stopniowo ustępują.

Do grupy bardzo częstych (więcej niż 1 osoba na 10) ChPL zalicza ból głowy, drżenie, osłabienie, nudności, zaparcia, suchość w ustach i nadmierne pocenie się, a także senność albo odwrotnie, bezsenność.

Często, czyli u 1 do 10 na 100 osób, występują między innymi: lęk, nerwowość i pobudzenie, dziwne sny, kłopoty z koncentracją, słabszy apetyt i spadek wagi, mniejsza ochota na seks, impotencja i zaburzenia wytrysku, u kobiet zaburzenia orgazmu, zawroty głowy, mrowienie, szumy uszne, zaburzenia widzenia, kołatanie serca, spadek ciśnienia przy wstawaniu, ziewanie, biegunka, wymioty oraz bóle mięśni i stawów.

Rzadziej zdarzają się hiponatremia (zwłaszcza u starszych kobiet), krwawienia, zespół serotoninowy i drgawki. ChPL opisuje też przypadki długotrwałych zaburzeń seksualnych, które utrzymywały się po odstawieniu SSRI.

Początek leczenia: myśli samobójcze i niepokój ruchowy

Już sama depresja wiąże się z wyższym ryzykiem myśli samobójczych i prób odebrania sobie życia. Na początku terapii, a także po każdej modyfikacji dawki, lęk i takie myśli potrafią się chwilowo nasilić. U pacjentów, którzy nie skończyli 25 lat i przyjmowali leki przeciwdepresyjne, zbiorcza analiza badań klinicznych pokazała częstsze niż przy placebo zachowania samobójcze.

W tym samym okresie może wystąpić akatyzja: nieprzyjemny niepokój i potrzeba ciągłego ruchu, trudność z usiedzeniem w miejscu. Myśli samobójcze, mocny niepokój czy dziwne zmiany w zachowaniu to sygnał, by od razu zgłosić się do lekarza; gdy życie jest bezpośrednio zagrożone, wybierz 112. Dobrze, gdy bliscy wiedzą, na co zwracać uwagę.

Przeciwwskazania i interakcje citalopramu

Citalopramu nie wolno stosować w następujących sytuacjach:

• uczulenie na citalopram albo na którykolwiek ze składników tabletki;
• terapia inhibitorami MAO, także moklobemidem czy selegiliną, bez zachowania odstępów podanych w charakterystyce; po ostatniej tabletce Citabaxu musi minąć minimum 7 dni, zanim zacznie się inhibitor MAO;
• leczenie linezolidem, chyba że możliwa jest ścisła obserwacja i kontrola ciśnienia;
• rozpoznane wydłużenie QT w EKG lub wrodzona postać tego zaburzenia;
• przyjmowanie innych leków wydłużających odstęp QT, na przykład leków przeciwarytmicznych klasy IA i III, leków przeciwpsychotycznych (np. pimozydu czy haloperydolu), trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych i niektórych antybiotyków.

Hydroksyzyna, tryptany, dziurawiec: połączenia, których się unika

Ważne przy lekach na lęk: charakterystyka hydroksyzyny zabrania podawania jej osobom, które biorą jakikolwiek lek wydłużający odstęp QT, a citalopram wymieniono tam z nazwy. Dlatego Citabax i hydroksyzyna razem to połączenie przeciwwskazane.

Charakterystyka Citabaxu zabrania też łączenia go z preparatami nasilającymi działanie serotoniny: tryptanami na migrenę (np. sumatryptanem), opioidami (np. tramadolem) i tryptofanem, bo grozi to zespołem serotoninowym. Nie należy go też stosować razem z preparatami z zielem dziurawca, bo zwiększa to częstość działań niepożądanych. Ostrożności wymaga łączenie z lekami wpływającymi na krzepnięcie i płytki krwi. Zawsze podaj lekarzowi pełną listę leków i suplementów.

Ciąża i karmienie: w ciąży citalopram podaje się tylko wtedy, gdy jest to naprawdę niezbędne i korzyść przeważa nad ryzykiem; nie przerywa się go wtedy gwałtownie. Niewielka ilość leku przechodzi do pokarmu kobiecego, więc o karmieniu piersią decydujesz razem z lekarzem.

Citabax a alkohol i prowadzenie samochodu

Badania nie pokazały, by citalopram i alkohol wchodziły ze sobą w interakcję, mimo to charakterystyka mówi wprost, że w czasie stosowania leków z grupy SSRI należy unikać alkoholu. Alkohol sam pogarsza nastrój, sen i objawy lęku.

Wpływ leku na jazdę ChPL ocenia jako mały lub umiarkowany. Uwaga i skupienie mogą słabnąć zarówno przez samą chorobę, jak i przez leczenie. Zanim siądziesz za kierownicą, sprawdź, jak lek działa na Ciebie, zwłaszcza na początku terapii.

Psychotrop czy nie? Citabax a ryzyko uzależnienia

W sensie prawnym nie: citalopram nie jest wpisany na wykaz substancji psychotropowych, a Citabax wydaje się na zwykłą receptę Rp. Potocznie wszystkie leki działające na psychikę bywają nazywane psychotropami i tak też określa je ChPL w punkcie o prowadzeniu pojazdów, ale to nie zmienia ich statusu prawnego.

Charakterystyka Citabaxu nie opisuje uzależnienia ani nadużywania, jakie znane są z benzodiazepin. Według części farmakologicznej ChPL długotrwałe leczenie nie wywołuje tolerancji na hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny. Czym innym są objawy odstawienne: pojawiają się często, szczególnie gdy lek przerywa się z dnia na dzień. W jednym z badań po przerwaniu terapii dolegliwości miało 40% pacjentów, a w grupie dalej leczonej 20%.

Typowe objawy po odstawieniu to zawroty głowy, mrowienie, kłopoty ze snem, rozdrażnienie, niepokój, mdłości i drżenie. Na ogół wygasają w ciągu dwóch tygodni, ale niektórzy pacjenci odczuwają je przez 2-3 miesiące albo jeszcze dłużej. Dlatego leku nie odstawia się nagle; plan stopniowego kończenia terapii ustala lekarz.

Zamienniki Citabaxu i koszt leczenia

Citalopram jest dostępny w Polsce pod wieloma nazwami. Poza Citabaxem są to m.in. Pram, Cital, Oropram, Cipramil, Citronil, Aurex i Citaxin, a także Citalopram Medreg oraz Citalopram Vitabalans. Ta sama substancja nie zawsze oznacza identyczne moce i substancje pomocnicze, więc o zamianie porozmawiaj z farmaceutą lub lekarzem. Więcej o samej substancji: citalopram.

Escitalopram to osobna substancja czynna, a nie odpowiednik Citabaxu. Przejście na inny lek przeciwdepresyjny to decyzja lekarza.

Cena zależy od mocy, wielkości opakowania, apteki i ewentualnej refundacji. Czy przysługuje refundacja i ile dopłacisz, pokazuje bieżąca lista leków refundowanych ogłaszana przez Ministra Zdrowia; powie Ci to też farmaceuta.

Recepta na Citabax i kontynuacja przez receptaai

Citabax wymaga recepty Rp. Termin realizacji papierowej recepty nie może przekroczyć 30 dni, a e-recepty 365 dni. Wyjątki z krótszym terminem obejmują antybiotyki (7 dni) i leki zawierające środki odurzające lub substancje psychotropowe (30 dni); citalopram nie należy do żadnej z tych grup. Gdy stan zdrowia odnotowany w dokumentacji to uzasadnia, lekarz może wypisać receptę niezbędną do dalszego leczenia bez ponownego badania pacjenta (art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty).

Przez formularz e-recepty psychiatrycznej możesz wnioskować wyłącznie o kontynuację leczenia, które prowadzi już Twój lekarz i które jest udokumentowane. Wniosek ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno), a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Nie rozpoczynamy leczenia i nie zmieniamy leku. Wniosek może zostać odrzucony, na przykład przy nasilających się objawach. Jeśli lekarz odmówi, opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku.

Legalnie Citabax wydaje tylko apteka, na receptę. Ogłoszenia, które proponują go bez recepty, prowadzą do nielegalnego handlu, gdzie łatwo trafić na podrobiony towar.