Leki uspokajające na receptę: hydroksyzyna, opipramol czy benzodiazepina

Pięć leków uspokajających w jednym zestawieniu

Określenie leki uspokajające obejmuje substancje o bardzo różnym profilu. Tabela zestawia pięć często omawianych: dwie bez opisanego w charakterystyce ryzyka uzależnienia i trzy benzodiazepiny. Opis działania i ryzyka pochodzi z Charakterystyk Produktów Leczniczych produktów referencyjnych, a status recepty z rejestru URPL.

Zamiast rankingu siły tabela pokazuje, do czego lek jest wskazany. Benzodiazepiny działają mocno, ale to właśnie z nimi wiąże się ryzyko uzależnienia i ograniczony czas leczenia.

Hydroksyzyna i opipramol: bez opisanego ryzyka uzależnienia

Jeśli szukasz leku uspokajającego na receptę, który nie uzależnia, wśród leków z tej strony taki profil ma hydroksyzyna. Jej charakterystyka nie zawiera ostrzeżenia o uzależnieniu, a w badaniu po 4 tygodniach leczenia osób z zaburzeniami lękowymi nie wystąpiły objawy odstawienne. Działanie uspokajające po tabletce zaczyna się według ChPL po 30-45 minutach. Hydroksyzyna nie jest substancją psychotropową i ma zwykłą kategorię Rp.

To, że charakterystyka nie opisuje uzależnienia, nie znaczy, że lek jest obojętny. Hydroksyzyna jest przeciwwskazana przy wrodzonym lub nabytym wydłużeniu odstępu QT, a osobno także przy samych czynnikach ryzyka takiego wydłużenia: chorobie układu krążenia, znaczących zaburzeniach elektrolitowych, nagłym zgonie sercowym w rodzinie, znaczącej bradykardii czy przyjmowaniu leków wydłużających QT. Przeciwwskazane jest też łączenie jej z citalopramem i escitalopramem oraz stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią. U osób starszych ChPL jej nie zaleca, a czas leczenia ma być możliwie najkrótszy.

Opipramol charakterystyka zalicza do leków przeciwdepresyjnych (kod ATC N06AA05), ale wskazany jest w zaburzeniach lękowych uogólnionych i w zaburzeniach występujących pod postacią somatyczną. Działa uspokajająco i przeciwlękowo. ChPL nie ostrzega przed uzależnieniem, wymienia jednak działania niepożądane związane z nagłym odstawieniem, więc o zakończeniu leczenia decyduje lekarz. Opipramolu nie wolno łączyć z inhibitorami MAO, a przeciwwskazaniem są m.in. nieleczona jaskra z wąskim kątem, ostre zatrzymanie moczu i blok przedsionkowo-komorowy wyższego stopnia.

Oba leki mogą powodować senność i pogarszać zdolność prowadzenia pojazdów, zwłaszcza w połączeniu z alkoholem, a przy hydroksyzynie ChPL każe przestrzec pacjenta przed prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn. Przy hydroksyzynie ChPL każe unikać alkoholu, a przy opipramolu wskazuje, że alkohol może powodować senność.

Benzodiazepiny: silne działanie, krótkie leczenie

Benzodiazepiny działają przeciwlękowo, uspokajająco i nasennie, a przyjmuje się, że nasilają hamowanie neuronów zależne od kwasu gamma-aminomasłowego. To silne leki uspokajające, ale ich charakterystyki są w sprawie uzależnienia jednoznaczne. ChPL alprazolamu mówi, że uzależnienie może wystąpić przy dawkach terapeutycznych i u osób bez czynników ryzyka, a jego ryzyko rośnie z dawką, czasem leczenia i przy łączeniu kilku benzodiazepin.

Stąd limity czasu. Alprazolam stosuje się możliwie najkrócej, maksymalnie przez 2-4 tygodnie, a wydłużenie wymaga ponownej oceny stanu pacjenta. Leczenie diazepamem nie powinno trwać dłużej niż 4 tygodnie w bezsenności i 8-12 tygodni w stanach lękowych, łącznie z odstawianiem. Lorazepam jest wskazany doraźnie i krótkotrwale.

Po kilku tygodniach może pojawić się tolerancja, czyli słabsze działanie tej samej dawki. Nagłe odstawienie grozi objawami odstawienia, takimi jak bóle głowy, napięcie, niepokój, splątanie i drażliwość, oraz zjawiskiem z odbicia, czyli powrotem objawów w nasilonej postaci. Dlatego dawkę zmniejsza się stopniowo i tylko w porozumieniu z lekarzem.

W czasie leczenia alprazolamem nie wolno pić alkoholu, a pacjenci przyjmujący lorazepam nie powinni go pić. Połączenie benzodiazepin z alkoholem, opioidami lub innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy sumuje się i może hamować oddychanie. Benzodiazepiny mogą też wywołać niepamięć następczą. Przeciwwskazaniem są m.in. miastenia, ciężka niewydolność oddechowa, zespół bezdechu sennego i ciężka niewydolność wątroby. Przegląd całej grupy znajdziesz na stronie o benzodiazepinach.

Uspokojenie przy lekach przeciwdepresyjnych i przeciwpsychotycznych

Silne działanie uspokajające mają też niektóre leki przeciwdepresyjne i przeciwpsychotyczne. Lekarz stosuje je zgodnie z ich zarejestrowanymi wskazaniami, czyli w leczeniu konkretnego zaburzenia, a nie jako doraźny środek na uspokojenie. Dobór takiego leku należy do psychiatry, który zna cały obraz choroby.

Przy nerwicy i zaburzeniach lękowych plan leczenia ustala psychiatra, a benzodiazepina może być w nim, zgodnie ze swoją charakterystyką, tylko krótkim etapem. Więcej o samym zaburzeniu przeczytasz w tekście o nerwicy lękowej. Diazepam według ChPL nie powinien być stosowany jako jedyny lek w depresji ani w lęku związanym z depresją.

Recepta na leki uspokajające online: co jest możliwe

E-recepta na leki uspokajające przez internet jest możliwa wyłącznie jako kontynuacja leczenia już prowadzonego i udokumentowanego. Pierwsze rozpoznanie i pierwszy dobór leku to zadanie psychiatry na wizycie. W receptaai wypełniasz formularz z wywiadem, wniosek ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), a pytania dodatkowe trafiają na czat. Lekarz może odmówić; opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi.

Przy hydroksyzynie i opipramolu, które mają kategorię Rp, lekarz ocenia dokumentację, aktualne leczenie i przeciwwskazania, w tym leki wydłużające odstęp QT. Przy benzodiazepinach dochodzą przepisy dla substancji psychotropowych. Recepta wystawiana bez badania na podstawie dokumentacji wymaga, by od ostatniego zbadania minęły nie więcej niż 3 miesiące, a lekarz musi sprawdzić historię recept w systemie P1 albo w wywiadzie. Każdą receptę na benzodiazepinę trzeba zrealizować w ciągu 30 dni, także e-receptę.

Ponieważ charakterystyki benzodiazepin ograniczają czas leczenia, długotrwałe przyjmowanie alprazolamu czy lorazepamu wymaga oceny psychiatry, a lekarz rozpatrujący wniosek może z tego powodu odmówić. Szczegóły usługi opisuje strona e-recepty psychiatrycznej, a różnice między lekami z wykazu i pozostałymi wyjaśnia przegląd leków psychotropowych.

Żadnego z opisanych leków nie kupisz bez recepty. Tabletki uspokajające oferowane bez recepty w internecie pochodzą z nielegalnych źródeł i mogą być podróbkami o nieznanym składzie.

Co przygotować, zanim złożysz wniosek

Lekarz ocenia wniosek na podstawie tego, co w nim napiszesz i co dołączysz. Im pełniejsze informacje, tym mniej pytań dodatkowych na czacie. Przygotuj:

• nazwę leku, moc i postać, które przyjmujesz teraz, oraz informację, kto i kiedy je zalecił
• dokumentację leczenia, np. kartę z ostatniej wizyty u psychiatry albo zaświadczenie z rozpoznaniem
• datę ostatniego badania przez lekarza, bo przy benzodiazepinach decyduje ona o tym, czy recepta bez badania jest w ogóle możliwa
• listę wszystkich innych leków, zwłaszcza tych, które mogą wydłużać odstęp QT, oraz opioidów i innych leków nasennych
• informację o chorobach serca, wątroby i układu oddechowego, o ciąży lub karmieniu piersią oraz o tym, jak często pijesz alkohol