Czym jest lamotrygina: działanie, skutki uboczne i przedłużenie recepty

Lamotrygina: co to za lek i jak się ją klasyfikuje

Lamotrygina należy do grupy innych leków przeciwpadaczkowych (kod ATC N03AX09). W psychiatrii pełni rolę leku normotymicznego: nie poprawia nastroju z dnia na dzień, tylko zmniejsza ryzyko powrotu depresji u osób z chorobą dwubiegunową. W neurologii stosuje się ją w leczeniu padaczki u dorosłych i dzieci.

Każda dostępna postać ma kategorię Rp, zarówno tabletki zwykłe, jak i te, które można rozgryźć, żuć albo przygotować z nich zawiesinę. Dawkę i tempo jej zmian ustala lekarz.

Na co jest lamotrygina według Charakterystyki Produktu Leczniczego

Punkt 4.1 ChPL Lamitrin S wymienia trzy grupy wskazań:

• padaczka od 13. roku życia (młodzież i dorośli): napady częściowe oraz uogólnione, również toniczno-kloniczne, leczone samą lamotryginą albo razem z innymi lekami, oraz napady związane z zespołem Lennoxa-Gastauta;
• dzieci w wieku 2-12 lat z padaczką: lamotrygina dodana do innych leków przy napadach częściowych i uogólnionych, a jako jedyny lek przy typowych napadach nieświadomości;
• dorośli (od 18 lat) z chorobą afektywną dwubiegunową typu I z przewagą epizodów depresyjnych: profilaktyka kolejnych epizodów depresji.

Kiedy lamotrygina nie jest właściwym wyborem

Do leczenia trwającego epizodu manii lub depresji lamotrygina według ChPL nie jest wskazana. Nie zastąpi więc leczenia ostrego epizodu, tylko ma chronić przed kolejnymi epizodami depresji. U osób poniżej 18 lat z chorobą dwubiegunową stosowanie nie jest zalecane: w badaniu nie wykazano skuteczności, a zgłoszono więcej zachowań samobójczych.

Jedynym przeciwwskazaniem wymienionym w ChPL jest nadwrażliwość na lamotryginę lub składniki leku. Więcej o samym schorzeniu przeczytasz w artykule o chorobie afektywnej dwubiegunowej.

Jak działa lamotrygina i kiedy widać efekt

Lamotrygina blokuje zależne od napięcia kanały sodowe w neuronach, hamuje ich powtarzające się wyładowania i ogranicza uwalnianie glutaminianu. Tak ChPL tłumaczy działanie przeciwpadaczkowe. Jak lek działa w chorobie dwubiegunowej, dokładnie nie wiadomo; przypuszcza się, że również przez wpływ na kanały sodowe.

Efekt nie pojawia się od razu, bo leczenie zaczyna się od małej dawki, którą lekarz podnosi powoli ze względu na ryzyko wysypki. W chorobie dwubiegunowej ChPL przewiduje dojście do dawki stabilizującej w ciągu około sześciu tygodni, a działanie zapobiegawcze ocenia się potem w dłuższej obserwacji. Średni okres półtrwania leku u zdrowych osób wynosi około 33 godziny.

Skutki uboczne lamotryginy: co zdarza się często

Tabela działań niepożądanych (punkt 4.8 ChPL) jako bardzo częste, czyli dotyczące ponad 1 osoby na 10, wymienia ból głowy oraz wysypkę skórną. Często (od 1 do 10 na 100 osób) zdarzają się:

• senność, zawroty głowy, drżenie, bezsenność i pobudzenie;
• nudności, wymioty, biegunka i suchość w jamie ustnej;
• agresja i drażliwość;
• ból stawów, ból pleców i zmęczenie.

Wysypka i inne objawy, których nie wolno przeczekać

Niezbyt często pojawiają się podwójne lub niewyraźne widzenie, niezborność ruchowa, wypadanie włosów i nadwrażliwość na światło. Najwięcej uwagi wymaga jednak wysypka. W badaniach klinicznych z udziałem dorosłych miało ją 8-12% pacjentów na lamotryginie wobec 5-6% na placebo, a 2% pacjentów z jej powodu odstawiło lek. Zwykle pojawia się w pierwszych ośmiu tygodniach.

Większość wysypek jest łagodna, ale rzadko dochodzi do zespołu Stevensa-Johnsona, a bardzo rzadko do toksycznej nekrolizy naskórka lub zespołu DRESS, które mogą zagrażać życiu. Ryzyko rośnie przy zbyt dużej dawce początkowej, zbyt szybkim podnoszeniu dawki i jednoczesnym stosowaniu walproinianu.

Każdą nową wysypkę, gorączkę, powiększone węzły chłonne albo obrzęk twarzy zgłoś lekarzowi od razu, bo wczesne objawy nadwrażliwości mogą wystąpić bez wyraźnej wysypki. Bardzo rzadko lamotrygina wywołuje też limfohistiocytozę hemofagocytarną (HLH), zwykle w ciągu 4 tygodni od rozpoczęcia leczenia; do jej objawów należą gorączka, wysypka i objawy neurologiczne.

Serce, antykoncepcja, inne leki i nastrój

Jeśli pojawią się myśli samobójcze albo wyraźne pogorszenie nastroju, od razu skontaktuj się z lekarzem, a w bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112.

• choroby serca: u osób z zespołem Brugadów, innymi kanałopatiami, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną, blokiem serca lub arytmią komorową stosowanie trzeba starannie rozważyć, a wcześniej rozważyć konsultację kardiologiczną;
• antykoncepcja z estrogenem: tabletki z etynyloestradiolem i lewonorgestrelem mniej więcej dwukrotnie przyspieszają usuwanie lamotryginy z organizmu, więc rozpoczęcie lub odstawienie takiej antykoncepcji wymaga przeglądu leczenia przez lekarza;
• inne leki przeciwpadaczkowe: walproinian zwiększa stężenie lamotryginy, a karbamazepina, fenytoina, fenobarbital i prymidon przyspieszają jej rozkład;
• nastrój: przy lekach przeciwpadaczkowych obserwowano niewielki wzrost ryzyka myśli samobójczych, a w chorobie dwubiegunowej objawy mogą się nasilać zwłaszcza na początku leczenia i przy zmianie dawki; młodzi dorośli wymagają ścisłej obserwacji.

Alkohol, jazda samochodem, ciąża i karmienie piersią przy lamotryginie

Alkohol. ChPL Lamitrin S nie opisuje osobnej interakcji z alkoholem. Lek może jednak powodować senność, zawroty głowy i niezborność ruchową, dlatego picie alkoholu w trakcie leczenia omów z lekarzem prowadzącym.

Prowadzenie pojazdów. W badaniach zgłaszano zawroty głowy i podwójne widzenie. ChPL zaleca, by przed prowadzeniem samochodu sprawdzić, jak lek na ciebie wpływa. Jeśli chorujesz na padaczkę, sprawę kierowania autem przy tym rozpoznaniu omów też z lekarzem.

Ciąża. U ponad 8700 kobiet, które w pierwszym trymestrze brały wyłącznie lamotryginę, nie stwierdzono znaczącego wzrostu ryzyka poważnych wad rozwojowych. Zalecenia ChPL: możliwie najmniejsza dawka, która działa, rozważenie kwasu foliowego już przy planowaniu i we wczesnej ciąży oraz sprawdzanie stężenia leku przed zajściem w ciążę, w czasie ciąży i po porodzie. W ciąży stężenie się obniża, a po porodzie potrafi szybko wzrosnąć.

Karmienie piersią. Lek przechodzi do mleka kobiecego i u karmionego niemowlęcia może osiągnąć mniej więcej połowę stężenia mierzonego u matki. W trakcie karmienia sprawdzaj, czy dziecko nie jest nadmiernie uspokojone, nie ma wysypki i dobrze przybiera na wadze.

Lamotrygina: psychotrop czy nie i czy grozi uzależnieniem

Lamotrygina nie znajduje się na wykazie substancji psychotropowych, więc w sensie prawnym nie jest psychotropem i nie dotyczą jej szczególne zasady recept na takie substancje. Potocznie bywa tak nazywana, bo działa na ośrodkowy układ nerwowy i jest stosowana w psychiatrii.

ChPL nie opisuje uzależnienia ani nadużywania lamotryginy. Ważniejsze od ryzyka uzależnienia są przy niej zasady przerw w leczeniu, opisane niżej.

Jak odstawić lamotryginę i co zrobić po przerwie

W chorobie dwubiegunowej ChPL dopuszcza przerwanie lamotryginy bez stopniowego zmniejszania dawki, bo w badaniach nagłe odstawienie nie zwiększało działań niepożądanych w porównaniu z placebo. Nie znaczy to, że odstawienie jest obojętne dla choroby: decyzję o końcu leczenia podejmuje lekarz, który ocenia ryzyko nawrotu.

W padaczce nagłe odstawienie może wywołać nawrót napadów, dlatego ChPL zaleca stopniowe zmniejszanie dawki przez dwa tygodnie, chyba że lek trzeba przerwać natychmiast ze względów bezpieczeństwa, na przykład z powodu wysypki.

Po przerwie w przyjmowaniu leku nie wracaj sam do poprzedniej dawki. Ryzyko ciężkiej wysypki wiąże się z dużą dawką początkową, więc lekarz ocenia, czy trzeba ponownie budować dawkę od początku. Po przerwie dłuższej niż pięciokrotny okres półtrwania ChPL każe zastosować pełny schemat stopniowego wprowadzania. Osoby, które przerwały leczenie z powodu wysypki, co do zasady nie powinny do niego wracać, a po zespole Stevensa-Johnsona, toksycznej nekrolizie naskórka lub zespole DRESS ChPL zabrania wznawiania leczenia lamotryginą.

Lamitrin i inne nazwy handlowe lamotryginy

Lamotryginę znajdziesz w aptece m.in. jako Lamitrin, Lamitrin S, Lamilept, Lamotrix, Symla i Epitrigine. Tabletki zwykłe występują w mocach 25, 50 i 100 mg. Postać do rozgryzania, żucia albo przygotowania zawiesiny ma moce 2, 5, 25, 50, 100 i 200 mg.

Zamienniki zawierają tę samą substancję, ale mogą różnić się postacią. Zmianę preparatu uzgodnij z lekarzem i pilnuj, by nie przyjmować dwóch produktów z lamotryginą naraz; ChPL zastrzega, że osobom stosującym już inny produkt z tą substancją nie należy podawać kolejnego bez konsultacji z lekarzem.

Recepta online na lamotryginę w ramach kontynuacji

Rozpoznanie choroby dwubiegunowej lub padaczki i włączenie lamotryginy to zadanie psychiatry albo neurologa na wizycie. Online da się przedłużyć leczenie, które już trwa: art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty pozwala wystawić receptę na kontynuację bez badania, jeśli uzasadnia to stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej.

W receptaai wypełniasz formularz z wywiadem. Odpowiedzi czyta lekarz, a jeśli czegoś potrzebuje, dopytuje na czacie. Może poprosić o dokumentację, np. kartę informacyjną lub ostatnią receptę, i może odmówić, jeśli leczenie wymaga osobistej kontroli; opłata dotyczy oceny wniosku, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Więcej o tej ścieżce przeczytasz na stronie e-recepty psychiatrycznej i w tekście o recepcie na kontynuację leczenia.

Lamotrygina nie jest substancją psychotropową, więc nie obejmuje jej reguła 3 miesięcy od ostatniego badania, która dotyczy leków z grup II-P, III-P i IV-P. Najdłuższy możliwy czas na wykupienie e-recepty to 365 dni, a krótszy obowiązuje przy antybiotykach (7 dni) oraz przy środkach odurzających i substancjach psychotropowych (30 dni).