Rispolept (rysperydon): na co jest, działania niepożądane i zamienniki

Rispolept co to za lek: rysperydon w skrócie

Substancją czynną Rispoleptu jest rysperydon. Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) opisuje go jako selektywnego antagonistę układu monoaminergicznego: wykazuje duże powinowactwo do receptorów 5-HT2 dla serotoniny i silnie hamuje receptory D2 dla dopaminy. To połączenie łagodzi objawy psychotyczne, a blokowanie receptorów alfa-adrenergicznych tłumaczy część działań niepożądanych, na przykład spadki ciśnienia przy wstawaniu.

Rispolept należy do leków przeciwpsychotycznych drugiej generacji, nazywanych atypowymi. W tej samej grupie są m.in. olanzapina i kwetiapina, ale to inne substancje, a nie zamienniki rysperydonu.

Za rejestrację leku odpowiada firma Janssen-Cilag International N.V. Lek przyjmuje się doustnie, a pokarm nie wpływa na jego wchłanianie.

Rispolept na co: wskazania według charakterystyki

Charakterystyka wymienia cztery wskazania:

• schizofrenia (więcej o chorobie w tekście o schizofrenii);
• epizody manii umiarkowane lub ciężkie, występujące w chorobie afektywnej dwubiegunowej;
• uporczywa agresja przy umiarkowanym lub ciężkim otępieniu alzheimerowskim, jeśli sposoby bez leków zawiodły, a chory może stanowić zagrożenie dla siebie albo otoczenia; kuracja trwa krótko, maksymalnie 6 tygodni;
• uporczywa agresja przy zaburzeniach zachowania u młodzieży i dzieci, które skończyły 5 lat, gdy sprawność intelektualna jest niższa od przeciętnej albo występuje niepełnosprawność intelektualna; lek łagodzi wtedy objawy przez krótki czas (maksymalnie 6 tygodni) i stanowi element szerszego planu terapii.

Kiedy Rispolept nie jest zalecany

ChPL podaje tylko jedno przeciwwskazanie: nadwrażliwość (uczulenie) na rysperydon albo którąkolwiek substancję pomocniczą. Charakterystyka nie zaleca jednak Rispoleptu u osób poniżej 18 lat ze schizofrenią ani z epizodami manii, bo brakuje danych o skuteczności. Rysperydonem nie powinno się leczyć osób z otępieniem o innym podłożu niż choroba Alzheimera, np. naczyniowym albo mieszanym.

Ostrożności wymagają osoby z chorobami serca i naczyń, wydłużeniem odstępu QT w rodzinie, padaczką, cukrzycą, chorobą Parkinsona, otępieniem z ciałami Lewy'ego oraz chorobami nerek lub wątroby. ChPL zastrzega też, że kontynuacja leczenia musi być weryfikowana i uzasadniona aktualnym stanem pacjenta.

Postaci i moce w opakowaniach

Rispolept występuje jako roztwór doustny 1 mg/ml oraz tabletki powlekane po 1, 2, 3 lub 4 mg. Rispolept Consta to odrębny produkt we wstrzyknięciach: zestaw proszku z rozpuszczalnikiem, z którego przygotowuje się zawiesinę o przedłużonym uwalnianiu, dostępny w mocach 25, 37,5 i 50 mg.

Tabletki różnią się kolorem i oznaczeniem RIS 1, RIS 2, RIS 3 i RIS 4. Linia podziału służy tylko do przełamania tabletki, żeby łatwiej ją połknąć, a nie do dzielenia na równe dawki. W składzie tabletek jest laktoza; w tabletce 2 mg znajduje się dodatkowo żółcień pomarańczowa (E110), barwnik mogący powodować alergię.

Dawkę, porę przyjmowania i ewentualne zmiany ustala lekarz indywidualnie, z uwzględnieniem wieku, wskazania oraz pracy nerek i wątroby. Nie zmieniaj dawki na własną rękę. Zakończenie terapii według ChPL powinno przebiegać stopniowo, z redukcją dawki nadzorowaną przez lekarza.

Rispolept skutki uboczne: częste i wymagające reakcji

Według ChPL najczęstsze działania niepożądane, występujące u co najmniej 1 na 10 osób, to parkinsonizm, sedacja lub senność, ból głowy i bezsenność. Parkinsonizm i akatyzja, czyli wewnętrzny przymus ruchu i trudność z usiedzeniem w miejscu, zależą od dawki.

Charakterystyka nazywa częstym działaniem niepożądanym także hiperprolaktynemię, czyli podwyższone stężenie prolaktyny. Może ona dawać m.in. powiększenie piersi u mężczyzn, zaburzenia lub brak miesiączki, mlekotok, spadek libido i zaburzenia erekcji. Takie objawy zgłoś lekarzowi, który może zlecić badanie prolaktyny.

Ważny jest metabolizm. Wśród dorosłych ze schizofrenią w 6-8-tygodniowych badaniach masa ciała wzrosła o 7% lub więcej u 18% osób przyjmujących Rispolept, a w grupie placebo u 9%. ChPL opisuje też hiperglikemię, cukrzycę i pogorszenie jej przebiegu, dlatego zaleca regularną kontrolę masy ciała, a u osób z cukrzycą kontrolę glikemii.

Natychmiastowego kontaktu z lekarzem albo wezwania pomocy wymagają:

• wysoka gorączka, sztywne mięśnie i zaburzona świadomość, które mogą świadczyć o złośliwym zespole neuroleptycznym; ChPL wymaga wówczas odstawienia każdego leku przeciwpsychotycznego;
• mimowolne, rytmiczne ruchy języka lub twarzy, czyli możliwe późne dyskinezy;
• kołatanie serca, omdlenie albo napad drgawek;
• gorączka lub objawy infekcji, bo lek może zmniejszać liczbę białych krwinek;
• bolesna, długo utrzymująca się erekcja (priapizm);
• drętwienie albo słabość twarzy, rąk czy nóg, które pojawia się nagle, a także kłopoty z mówieniem lub widzeniem, szczególnie u seniora;
• ból i obrzęk nogi albo nagła duszność, które mogą oznaczać zakrzepicę.

Osoby starsze i zabiegi okulistyczne

ChPL zwraca uwagę na większą śmiertelność starszych pacjentów z otępieniem: w porównaniach z placebo zmarło 4,0% leczonych rysperydonem i 3,1% osób z grupy placebo. W tej grupie częściej występowały też zdarzenia naczyniowo-mózgowe, dlatego lekarz szczególnie starannie waży korzyści i ryzyko, a opiekun powinien od razu zgłaszać niepokojące objawy.

Przed planowaną operacją zaćmy powiedz okuliście, że przyjmujesz lub przyjmowałeś Rispolept. Lek może sprzyjać śródoperacyjnemu zespołowi wiotkiej tęczówki, który zwiększa ryzyko powikłań zabiegu.

Rispolept a alkohol, inne leki i jazda samochodem

ChPL nakazuje ostrożność przy łączeniu rysperydonu z innymi substancjami działającymi ośrodkowo i na pierwszym miejscu wymienia alkohol, a dalej opioidy, leki przeciwhistaminowe i benzodiazepiny. Powodem jest zwiększone ryzyko sedacji. Zapytaj lekarza, czy w twojej sytuacji alkohol w ogóle wchodzi w grę.

Uważać trzeba także przy lekach obniżających ciśnienie, lewodopie, agonistach dopaminy oraz preparatach wydłużających odstęp QT, takich jak część leków przeciwarytmicznych albo amitryptylina. Przy włączaniu lub odstawianiu karbamazepiny, itrakonazolu albo silnych inhibitorów CYP2D6, takich jak paroksetyna, lekarz ponownie ocenia dawkowanie Rispoleptu. Nie zaleca się podawania razem z paliperydonem, który jest aktywnym metabolitem rysperydonu.

Rispolept wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn, bo może oddziaływać na układ nerwowy i powodować zaburzenia widzenia. ChPL zaleca powstrzymanie się od jazdy, dopóki nie poznasz swojej indywidualnej reakcji na lek.

W ciąży nie należy przyjmować Rispoleptu, chyba że okaże się to bezwzględnie konieczne; ewentualne odstawienie przeprowadza się wtedy stopniowo, nie nagle. Jeśli dziecko było eksponowane na rysperydon w trzecim trymestrze, po porodzie mogą u niego wystąpić objawy pozapiramidowe albo objawy odstawienia. Rysperydon przenika w małych ilościach do mleka kobiecego. Ciążę i karmienie piersią omów z lekarzem prowadzącym.

Rispolept a uzależnienie i wykaz substancji psychotropowych

Potocznie Rispolept bywa nazywany psychotropem, bo działa na psychikę. W świetle prawa to jednak nie psychotrop: rysperydonu nie ma w ministerialnym wykazie substancji psychotropowych, a Rispolept wydaje się na zwykłą receptę (kategoria Rp).

Charakterystyka nie opisuje uzależnienia od rysperydonu. Opisuje za to objawy po gwałtownym przerwaniu dużych dawek leków przeciwpsychotycznych: bardzo rzadko były to nudności, wymioty, wzmożona potliwość i bezsenność, możliwy jest też nawrót objawów psychotycznych oraz ruchów mimowolnych. Dlatego leku nie odstawia się z dnia na dzień, a zakończenie leczenia planuje lekarz.

Rispolept zamienniki i cena

Zamiennikiem nazywa się lek z tą samą substancją czynną. W obrocie są m.in. produkty z rysperydonem: Orizon, Risperon, Ryspolit, Risperidon Vipharm, Risperidone Grindeks, Risperidone Teva, Torendo Q-Tab i Okedi. Część z nich ma postaci lub moce, których Rispolept nie ma, np. tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej albo moce 0,5 mg i 6 mg. Każdy produkt ma własną charakterystykę, a zmianę preparatu omów z lekarzem lub farmaceutą.

Ceny tu nie podajemy. Zależy od opakowania, apteki i tego, czy lek jest refundowany w twoim wskazaniu. Bieżące ceny urzędowe i poziomy odpłatności podaje obwieszczenie Ministra Zdrowia z wykazem leków refundowanych.

Rispolept recepta online: przedłużenie prowadzonej terapii

Rispolept wydaje się wyłącznie na receptę. Legalnie nie da się go kupić bez recepty, a lek z nielegalnego źródła może okazać się podróbką o niewiadomym składzie. E-receptę realizuje się w terminie maksymalnie 365 dni, przy czym dla antybiotyków jest to 7 dni, a dla substancji psychotropowych i środków odurzających 30 dni. Szczegóły opisuje tekst o tym, jak długo ważna jest e-recepta.

Leczenie Rispoleptem rozpoczyna psychiatra. Online możliwa jest kontynuacja terapii już prowadzonej i udokumentowanej. Wypełniasz formularz z wywiadem i dołączasz dokumentację, wniosek ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), który w razie potrzeby dopytuje o szczegóły na czacie. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Lekarz może odmówić, na przykład gdy pojawiły się nowe objawy, działania niepożądane wymagają oceny albo dokumentacja jest niepełna. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Zasady opisuje strona e-recepty psychiatrycznej.